(Leestijd: 3 - 6 minuten)

monument ter nagedachtenis aan de Koreaoorlog

Indrukken over Noord Korea

Een reis door Noord Korea is een bijzondere aangelegenheid. Vrij reizen is niet toegestaan; je kunt alleen met Noord Koreaanse gidsen door het land trekken en uiteraard alleen maar in die gebieden die zijn toegestaan. Een groot deel van het land is verboden terrein. Een dergelijk bezoek is dan ook aan een strak schema onderworpen: bij iedere te bezoeken locatie staat immers weer een lokale gids klaar die het een en ander toelicht. In het algemeen gaat die toelichting over de betekenis van de Grote Leider (Kim Il Sung) of diens zoon Kim Jong Il. Heel veel bezoeken staan in het teken van de Koreaanse oorlog (1950-53), die in Noord Korea zeer levendig wordt gehouden. De Amerikanen zijn daarbij staatsvijand Nummer 1, de Japanners nummer 2 en de Zuid Koreanen zijn slechts marionetten van de Amerikanen.

Groot standbeeld van Kim il Sung 

Bezoeken aan het Oorlogsmuseum, de Oorlogsbegraafplaats, herdenkingsmonumenten over de "bevrijding" en "overwinning" volgen elkaar op en men laat niet na de glorieuze daden van het groot vaderlands leger te benadrukken. Als je dat een paar dagen hebt aangehoord, wil je wel weer eens met beide benen op de grond gaan staan, want het is een onwerkelijke situatie. De Noord Koreanen zelf weten echter niet anders. Het wordt ze van kinds af met de paplepel ingegoten. De Juche filosofie is hun godsdienst. En men gelooft heilig in het feit, dat zij een uitverkoren volk zijn. Ik ken dat gevoel wel, omdat ik streng christelijk opgevoed ben en daardoor ook in een keurslijf terecht kwam. Gelukkig ben ik later tot inkeer gekomen en heb die onzin afgezworen.
Noord Koreanen ervaren hetzelfde. Er is echter één verschil: ik heb hier in het westen de keuze gehad om iets anders te doen, want ik had ook andere informatiebronnen; Noord Koreanen hebben dat niet. Zij hebben slechts één verhaal, dat ze op school, in de partij, op de staatszender van de TV en de staatsradio, enz. constant te horen en te zien krijgen. Alternatieven worden niet aangeboden en men heeft dus geen keus.
Bovendien kent men in het land een uitgebreid controlesysteem, waarbij mensen elkaar in de gaten moeten houden. Dus afwijken is ten enen male onmogelijk.

Tijdens mijn reis door het land ben ik niet of nauwelijks in contact gekomen met Noord Koreanen, behalve de officiële gidsen. Iedereen wordt afgeschermd:

  • bij Arirang zitten de toeristen met een hek gescheiden in een apart vak;
  • na het vuurwerk in Kaesong worden de toeristen als eerste naar de bussen afgevoerd, daarna mogen de anderen weg;
  • na het concert in het Children's Palace moeten eerst de toeristen de zaal uit, daarna mogen de anderen weg
  • in de metro moet de hele groep in één wagon; de weinige Koreanen die erin zitten kijken je niet aan.

In veel gevallen kijken Koreanen een andere kant op: bijv. in het park draaien de schoonmaaksters zich om tot de hele groep voorbij is, dan gaan ze weer verder met hun werk. Het is een merkwaardige ervaring om dit dagelijks mee te maken. Natuurlijk roep je af en toe 'Hallo', geef je een hand of de high five. En dat is dan wel leuk, maar verder kom je niet. Zo extreem heb ik het op andere reizen nog niet meegemaakt. In het café in Sariwon zat ik naast een Koreaan; hij lachte wel, maar keek mij en anderen geen moment aan.
Het is jammer dat de Koreanen in zo'n vreselijk keurslijf moeten leven. Op de reis kom je alleen maar mensen tegen, die het systeem in stand willen houden. Zij zijn geselecteerd en hebben hun functie en positie aan het systeem te danken. In Pyongyang mogen alleen maar goedgekeurde mensen wonen. Maar ook in de andere plaatsen die we hebben bezocht, wordt ervoor gezorgd, dat je de goede delen ziet.

De verering van de Grote Leider en zijn zoon is absurd. Je doet mee met dat buigen, omdat dat bij de reis hoort en je ook ziet, dat honderden Koreanen dagelijks hetzelfde doen.

bloemlegging op deoorlogbegraafplaats

Het systeem waarin dit allemaal moet bestaat nu al ruim 65 jaar. Het eigen communisme is in de loop van de tijd uitgebouwd tot een religie, maar de samenleving is ook gebaseerd ook op angst. Immers als goed lid van de partij (of als je dat wilt worden) moet je ook goed op je medemensen letten om te zien of die het wel allemaal goed doen. Mocht dat niet zo zijn, dan hoor je dat te melden. Zo houdt iedereen elkaar in de gaten. Ook ik heb die ervaring. Op het moment dat ik dacht dat ik door niemand meer werd gezien in het pretpark, bleek achteraf toch, dat de gidsen mij wel degelijk in de gaten hebben gehad en wisten waar ik was. Dat geeft je een zeer benauwd gevoel. Hoe het buiten de gebieden is die je mag bezoeken, is niet vast te stellen. Op You Tube staan verschillende voorbeelden hoe schrijnend het daar is: armoede en ondervoeding, maar toch onvoorwaardelijke gehoorzaamheid schuldig aan de Grote Leider, etc.
Hoe lang kan het nog duren, dat een land zo met zijn burgers om kan gaan en in zo'n geïsoleerde positie kan blijven? Als de huidige leider Kim Jong Il opgevolgd wordt door zij zoon Kim Jong Un, is de drieëenheid een feit: Vader (Kim Il Sung), zoon en heilige geest zijn dan in Noord Korea in functie. Het wordt tijd dat het systeem dan inderdaad de geest gaat geven en dat de Noord Koreanen een betere toekomst tegemoet kunnen gaan.

De reis in 2010 was zowel boeiend als benauwend. Ook al omdat je voortdurend op je hoede moet zijn met wat je zegt en tegen wie. En alle verhalen die je van de officiële gidsen te horen krijgt hou je toch tegen het licht van de informatie die je nog meer hebt over het land en die zij in ieder geval niet vertellen. De reis laat slechts een deel van de werkelijkheid zien. Je reist als buitenstaander door een land, dat men niet wil laten zien. Het gaat niet om het land, het gaat om het systeem. Bij de Arirang Mass Games zie je dat heel duidelijk: het individu is niet belangrijk, maar de massa. En die massa is geheel in dienst van de staat.